Smólach/Smeorach

Smeorach Chlann Dhomhnuil, amhrán le Iain MacOdrum a mhair san 18ú aois in Uibhist a’ Tuaith, Geofaí breis eolas ina thaobh i leabhar Matheson, The Poems and Songs of John MacOdrum, má éiríonn leat cóip de a aimsiú.

 Geobhair leagan Bhéarla den rud sa bhideo féin. 

Smeòrach mis' air urlar Phabuill,

Crùbadh ann an dùsal cadail,

Gun deònachd a théid ni 's faide,

Truimeid mo bhròin thoirleum m' aigne.

 Smeòrach mis' air mullach beinne,

'G amharc gréin' 'us speuran soilleir ;

Thig mi stòlda chòir na coille,

'S bi mi beò air treòdas eile.

 

 Ma mholas gach eun a thir féin,

Ciamar a-réist' nach moladh mise

Tir nan curaidh tir nan cliar,

An tir bhiachar, fhialaidh, mheasail

An tir nach caol ri cois na mara,

An tir ghaolach, chaomhach, chanach,

An tir laoghach, uanach, mheannach,

Tir an arain, bhainneach, mhealach.

 

An Cladh Chòthain mise rugadh,

'N Aird-a-Runnair fhuair mi togail,

Fradharc a' chuain uaimhrich chuislich,

Nan stuadh guanach, cluaineach, cluicheach.

 Measg Chlann-Dòmhnuill fhuair mi m'altrum.

Buidheann nan seòl 's nan sròl daithte,

Nan long luath air chuantan farsuing,

Aiteam nach ciùin rùsgadh ghlas lann.

Thíos faoi seo, geobhair cuid de dhán a chumadh san 8ú aois (?). Níor mhair ach in lámhscribhínn amháin: Harleian 5280 a scríobhadh san 16ú aois  ag Giolla Riabhach Ó Cléirigh i dtigh Mhuinntir Uí Mhaolchonaire i Ros Comáin. Thug sé leis abhaile í go Tír Chonaill, áit as ar scuab Sasanach mór-le-rá é circa 1607.

 Dán fada atá ann ina ndeireann dithreabach lena dhreathair (rí) gur chuma leis féin saibhreas rí, taobh lena bhfuil aige féin sa choill.

 Tá i gcló in Early Irish Lyrics, eag. Gerard Murphy, 1956. Ana-leabhar do deo go deo!

 

Aball ubull                There is an apple tree with huge apples such as grown in fairy dwellings

(mára ratha)              (great are these blessings), and an excellent clustered crop from small-nutted

Mbruidneach mbras:  branching green hazels.

Barr dess dornach

Collán cnóbec

Cróebach nglas…

 

Líne ugae,                        (clutch of eggs, mil, mast and heathpease (sent by God), sweet apples,

Mil, mess, melle,             red cranberries, whortleberries)

(Día dod-róid),

Ubla milsi,

Mónainn derca,

Dercna froích.

 

Coirm co lubaib,          (Beer with herbs, a patch of strawberries (good to taste in their plenty), haws,                                                                                            

Loc di subaib,                     yew-berries, nut-kernels

Somlas snó,

Sílbach sciach,

Derca iach,

Áirni chnó.

 

Cuach meda                A cup of excellent hazel mead, swiftly-served, brown acorns, manes of

Colláin cunnla             brambles with good blackberries

Co ndóil daith:

Durcháin donna,

Dristin monga

Mérthain maith…

An iógurt is fearr sa tír! Daoine deasa! (Thíos)